niet zoek de zeven verschillen, begreep ik, wel "onderbreek ons gerust. uw tegengeluiden zijn nodig om ons gelijk te vergroten" (AvA)

© Federico Chiesa

Soulier 71 - als kauwgum onder asfaltzwarte zolen

le nouvel van Adrichem est arrivé, wuift de bibliothecaris - hij spreekt een aardig mondje Frans. in zijn wuivende hand Een veelvoud ervan. de flap valt op: rechtlijnig, wit en zwart. nee, wit in zwart op wit. een witte A (in of op een zwarte A) breukloos overgaand of reikend naar een witte achtergrond. verwijst zoiets naar hoop? hoopvol? en waar refereert die dubbele A aan?! een mensz stelt zich vragen.


de titel, niet een veelvoud van (van wát denk je dan) maar Een veelvoud ervan, er-. een veelvoud van je-weet-wel, van dát dát. maar wát is dát? vraagteken. een veelvoud van witte A in zwarte A? een veelvoud van A(rnoud) in (van) A(drichem)? een mensz denkt soms na


en leest het motto: "What will we show now? / To whom shall we show it?" wil witte A(rnoud) in zwarte (van) A(drichem) een veelvoud van zichzelf tonen? vele cloontjes? of eerder A-in/van-A-gedachten, -inzichten, rechtlijnig, niet grijsgeschakeerd maar zwart-wit? en stelt A-in/van-A zich bovendien de vraag wie zich voor deze A's ontvankelijk zal tonen? nu ja, een mensz probeert.


Een veelvoud ervan, dat dactylt!, telt 9 categorietjes, beginnend met Binnen, eindigend met Buiten. in het hart klopt de 5de categorie, Shampoo - een buitenbeentje tussen Deur Mist Berm en Dorst Wolk Wolf. benieuwd besluit ik Een veelvoud ervan te lezen met in het achterhoofd de explo-betekenaars zwart wit grijs, hart, en ach, waarom ook niet, schoeisel, én brood.


*


ja, veel vogel, zon en wolk, hond [aan katten ontbreekt het] in Een veelvoud ervan. we fêteren de o. en de i. van vis en tieners. ook de a. van Amerikanen - toch behoorlijk wat (en dat is niet om te lachen) Amerikanen


die je (evenmin als wolken) kan eten. in Een veelvoud ervan wordt niet gegeten, enkel ijs gelikt. en met brood, met brood werpt men:


"U wierp het woord 'brood' op het woord 'water'. / De resultaten waren overweldigend, maar te conceptueel", 51
 
"Iets concreter graag.
Wij bevinden ons aan de linkeroever of ergens anders
waar de wind als een hond in het gras gaat liggen.
U staat stroomafwaarts. Een verband spoelt aan, nog een,
rietkragen wijken, eenden stuiven snaterend bijeen
alsof iemand ze wat brood toewierp: de mythe van de losse pols.
Vragen rijzen op uit autoblauw water. Uw tijd gaat nu in.
Kent u de man die de wereld verkocht voor een gedicht?
Kent u de man die God aanklaagde wegens bedreiging?
Kent u de man die een balpen in zijn oog kreeg en stierf?
Minuut van de ingehouden adem. Uw oudste herinnering
is het woord ENORM dat uit een knoestige boom viel
die ver boven zijn betekenis was uitgegroeid.
Alleen sfeerbeelden kunnen deze uitzending nog redden.
Vogels balanceren op hoogspanningskabels. Muzieknoten?
Gretig neuriën wij de melodie die in uw hoofd blijft zitten.", 49


Een veelvoud van heeft evenmin veel met schoenen. schoeisel? daar moet je niet op letten, maar wel voor oppassen, soms duurzaam. zijn het overigens 'slippers of kisten'? wat een vraag!


"Let niet op de rommel, / de moddergympen in de hal. / Een teken van naderende expansie? / Een schoonmaakploeg is onderweg, / gereedschap klingelt in de achterbak / van een roestige truck.", 7

"Open het portier en het ritme / spoelt over de rijweg. / Pas op voor uw schoenen.", 72

"IJsstokjes steken uit een kwal, een strandbal vervangt de zon. / De ketchupvlek op het badlaken leidt af. Slippers of kisten? / Wat een vraag ... Het beeld vervaagt, het contrast is te groot, / de knal in de berm te hard.", 28

"Het skelet van de winter?
Alles staat tussen aanhalingstekens maar wij bewegen ons
langzaam naar u toe ... Betekenissen kleven als kauwgum
onder asfaltzwarte zolen. (Een duurzaam leesperspectief.)
Adjectieven gaan gebukt onder de last van hun biografie.
De temperatuur stijgt. Kan er geen ander klimaat bedacht?
Dat de zon ons dit kan aandoen, ons zo te kijk kan zetten,
uitgelicht als in een vitrine. Geen glas, hadden wij gezegd:
transparantie sluit voorzetsels uit, geen bedoeling overleeft
dit etalagewarme kasbleke licht. Elk gedicht veronderstelt
een glanzende keerzijde, een rug met ogen, een achterkant
die zich op de voorgrond dringt.", 58


nee, Een veelvoud ervan richt zich eerder op onstoffelijke zaken zoals: een gedicht


"Wie zegt dat / een gedicht bij de eerste regel begint? / Stap in.", 64

"In alle gedichten / komt dezelfde deur voor / waarachter beloftes / zich kniehoog opstapelen", 7

"Elk gedicht veronderstelt / een glanzende keerzijde, een rug met ogen, een achterkant / die zich op de voorgrond dringt.", 58

"Te veel zonlicht / is schadelijk voor gedichten.", 54 

"Een gedicht is geen verbanddoos.", 43

"In elk gedicht zit / een achtervolgingsscène.", 71

"Wie zegt dat / een gedicht bij de laatste regel eindigt? / Stap uit.", 74


veel, echt veel wit zwart grijs, maar dan tussen de regels, en dat valt niet echt onder de afspraak. de afspraak was: explo-betekenaars. hoe dat wit zwart grijs tussen de regels klinkt?


"Even onder ons.
Als wij naar links kijken, vinden er op rechts waarheden plaats.
Het soort waarheid dat zich verschuilt achter een douchegordijn,
de dekens over zich heen trekt, verdwijnt achter een holle boom?
Andere soorten zijn er niet. Wij denken na. Wij denken lang na
over wat onze gedachten nu doen. Elastieken? Touwtjesspringen
met de waarheid in het midden? Kom, vertel ons alles wat u ziet,
maar neem uw tijd, rook rustig een sigaret (uitlaat voor de ziel):
helgele vliegers staan aan de hemel ter vervanging van de zon,
een dolle hond schuimbekt van genot, een slang stikt in zijn waarheid.
Sluit af met een hekje.", 62


naar de explo-betekenaar grijs was het zoeken, slechts één! de uitzondering die de regel (welke regel?) bevestigt?


"Nevels verdichten zich / tot de compactheid / van een tegelgrijze vierdeurs. / Is dat de densiteit van het gedicht? / Zo'n vette mistbank / duwt u met één man niet opzij.", 66


ook de explo-betekenaar zwart is dun gezaaid


"Onder het woord 'bagger' walmen twee bijbelzwarte kaarsen.", 59

"Betekenissen kleven als kauwgum / onder asfaltzwarte zolen. (een duurzaam leessperspectief.)", 58

"Wilt u uw thuissituatie ontvluchten? / Het is u aan te zien. / Maar rijd voorzichtig! / Zo'n auto is zijn eigen negatie: / elke benzinetank bevat / een explosie, een oliezwart hart / dat woedend bonkt / onder de motorkap. / U overweegt een crash, soms. / Dat is menselijk.", 68


zoals de kleur wit op de flap overheerst, is ook de explo-betekenaar wit beduidend vaker in Een veelvoud ervan aanwezig, zeker als je eveneens sneeuw, uitblinkend in wit.tigheid, verrekent


"In het witgeverfde herenhuis verschuilt een dichter zich / voor zijn lyrisch ik. / Niemand denkt hier aan verhuizen.", 12

"TL-lampen onthullen hun gedachten: eieren, / alleen nog gave, huidwitte eieren / in hun hoofden. / Elke klinker bevat een dooier.", 34

"U wijst op de prodentwitte, mentosfrisse, pagezachte wolken.", 56

"De camera likt aan uw voorhoofd, het licht dept, / roomwitte ventilatoren verspreiden de uitzinnigheid van lucht. Zucht maar eens diep, antwoorden zijn gemaakt van zenuwen.", 60

"Een ondergesneeuwde auto: / een heuvel in de maak. / Sneeuw is een instrument / van de kalmte.", 69

"Hier doet u het allemaal voor: / sneeuwvlokken dwarrelen, / ruitenwissers zwiepen. / Is dat een ontkenning / van de sneeuw? / Een terechtwijzing? / Vraag iets anders.", 71

"Iemand raakt in verwarring: / is dat een wolk of een sneeuwvlok / van onvoorstelbaar gewicht? Wolken smokkelen diamanten.", 11

"Dit is een vreedzaam huishouden. / Neem dat van ons aan. / Goed. / Maar wie weet wat / die hoogblauwe sneeuwfrisse ramen / aan het zicht onttrekken?", 9

"Wij wijzen u op de rijp op het tapijt, de besneeuwde banken, / de gletsjer in uw toilet. Tussen schitterende wolken gaapt een schitterende afgrond. (Wij schrijven geen EINDE want / dan is het te laat, is het meteen ook EINDE in ieders hoofd.)", 50


zwart wit grijs en dan, ha, het hart! in het hart van Een veelvoud ervan, m.n. in het reinigingscategorietje Shampoo, verschijnt de enige vrouw die deze bundel rijk is:


"Illustraties zullen tot de verbeelding spreken. / Laten wij een voorbeeld geven: / een vrouw komt klaar / terwijl ze haar haren wast, / een andere vrouw wil hetzelfde / merk shampoo. / Zo simpel is het. / U moet eenvoudige psychologie begrijpen.", 36


en ook de explo-betekenaar hart is present


"Andere gespreksonderwerpen / zijn mogelijk, / zelfs in het flirtseizoen, / als uw middenrif zo sensitief is, / de hartspier in uw hoofd klopt, / alle pezen vrolijk zijn.", 34

"Wilt u uw thuissituatie ontvluchten? / Het is u aan te zien. / Maar rijd voorzichtig! / Zo'n auto is zijn eigen negatie: / elke benzinetank bevat / een explosie, een oliezwart hart / dat woedend bonkt / onder de motorkap. / U overweegt een crash, soms. / Dat is menselijk.", 68

"Een groot glanzend cliché / verschijnt aan de horizon: / vier wielen en een hart.", 72


naast het rietkragen hart, nauwelijks eerder gezien, een dichter die zijn naam letterlijk bezigt in een gedicht. zou witte A in zwarte A dan toch op A(rnoud van) A(drichem) slaan?


"Van Adrichem?
Gebruik nooit eigennamen in een gedicht, die verstoren
het evenement. Logica is ouder dan nonsens, mogelijk.
Er zijn verhalen in de wereld. Niet elke boom is een deur.
Een nieuw idee kruist in zijn vlucht insecten en bladeren
die opdwarrelen uit een boek over bomen. Citeert u weer?
Wij hadden het kunnen weten. Er zit een scheur in Japan,
kennis sijpelt weg. Wolken accumuleren: een hinderlaag
voor piloten. Vanaf welk moment vervaagt de betekenis?
Feit: verwijzingen naar de branding zijn oorverdovend.
Zeeën beloven onuitputtelijkheid. De lijnen staan open.
U gaat heel groot worden in Japan.", 19


*


en?, vraagt de bibliothecaris als ik Een veelvoud ervan op de balie leg. Van Adrichem vraagt of gedachten condenseren als de spiegel beslaat, zeg ik. en?, vraagt de bibliothecaris - maar ik was al weg.



(Arnoud van Adrichem, Een veelvoud ervan, 2010)

Soulier 69 - schoenen en hun meters

© Eduardo Recife

vraag je Een veelvoud van aan. krijg je Vis. er is iets fout gegaan, zegt de bibliothecaris. ik glimlach. dan lacht ook hij - wat sip. Vis dus.


Vis met als motto: no matter whom we asked, no one could tell us the composition of dirt. dat is diep. Vis met daarin de staccato-categorietjes grif hoek knop wreef oogst zand lucht bal peer. we fêteren de eenletter.greep.


zo'n Vis, diep en eenlettergrepig, zet je aan (hoe moe je brood en schoen ook bent) het belang van brood en schoen in Vis te bevragen. en dat belang blijkt (na lezing) gering. in Vis zwaaien betekenaars als appel, geld en vis de plak. enkel in Geen geld?, 20, vind je een kruimel (niet echt brood) en twee paar schoenen.



Geen geld?
U ziet zon, wij denken schaduw. Deze schoenen zijn gemaakt
om te lopen, dag in dag uit, onze logistiek is uiterst rationeel.
Met de muziek mee, de zakken gevuld, dwars door uw buurt
meet een straat zijn eigen lengte. Licht moet de ruimte krijgen.
Volg het geld, de zoete geur ervan - of er een gas vrijkomt.
De zuivere klaarte van een cent: ergens zo'n beeld omsluit
alle andere beelden - but there's no way to parody money.
(Bob Perelman zei dat.) Denk maar aan het licht dat uitklapt
als de geldla openschiet. Veel ouders zijn hier beducht voor.
De eerste kruimel van een vermogen, het laatste streepje zon.
Tieners stellen zichzelf vragen. Wat is het tegenovergestelde
van geld? Geen enkele ouder ziet zijn tiener graag veranderen
in een vis, een waterding. (Vaak is de gelijkenis verbluffend.)
Wij hielden u vissen voor als leidmotief, muntjes in de oceaan.
Een vissenritme? Snel geld lenen? Vraag naar de voorwaarden.
Tieners willen hun gymschoenen zo lang mogelijk wit houden,
met spuug poetsen ze steeds de vlekjes weg, heel geraffineerd,
alsof ze iets verschikken aan hun sok die eveneens wit is.



het zweeft dan ook behoorlijk in Vis. voor aardse "schoenen en hun meters", 22, is geen plaats. wel voor het antwoord op de vraag qu'est-ce qu'une femme?, want zie, ".. Echte vrouwen gaan door de knieën ..", 28, en ".. De vrouw bestaat uit vogels, de man niet, die bestaat niet werkelijk maar duurt zijn uren uit, woedend ..", 29. en dat allemaal in Vis. net als al die appels! Dit kan niet waar zijn, 58



Dit kan niet waar zijn.
Gaven wij u die sappige, eetbare vrucht? Het bodemprofiel
mag geen storende lagen bevatten (u begrijpt wel waarom).
Door knopmutaties kunnen nieuwe rassen ontstaan: blanke
pitten spuwden wij uit in uw tuintje. En ... cultiveren maar!
Wij onderscheiden verschillene plantverbanden.
U ontwaart alleen maar appels - ze lekken hun rood, likken
aan de kartels van de zon. Een zoon zal opstaan, misschien,
de gaard betreden en alle bloedschennige vruchten plukken
tot hij bezwijkt onder het gewicht van een appel.



en?, vraagt de bibliothecaris als ik Vis op de balie leg. ademwater, zeg ik. dat begrijpt hij niet. het gewin van mis.verstand.



(Arnoud van Adrichem, Vis, 2008)