© Peter Kogler
Asemhaal
"om die ewewig te vind tussen die rigting / van die liggaam en die rigting van verlange" (Antjie Krog)
te berde 1: l'âme
te berde 2: l'âme, zoals eerder gezegd
te berde 3: in hoofde van opzet: het geraamte de l'âme
ook het scheenbeen is, nee, kan
pijnlijk zijn
30-09-2010
Asemhaal
28-09-2010
27-09-2010
Always the mother XII (denial is not only a river in Egypt)
© Marc Chagall
Dieperik, een dun boekje met een gepaste titel - áls je het leest met de ontbrekende ondertitel denial is not only a river in Egypt in het achterhoofd. Zo las ik het ook om in de vreemde epiloog van één enkele bladzijde bij het glanspunt te belanden: ".. Maar ten slotte is alles terug opgediept, opnieuw op scherp gesteld en in taal omgezet - en dat terwijl mijn oorspronkelijke ervaring van die zomeravond in de eerste plaats met welbehagen, met verbeelding en met zinnelijkheid te maken had. En zo is die herinnering nu verdubbeld geraakt tot twee herinneringen: de ene mét woorden, de andere zonder" (slotzin). Ik had graag de verwoording van de tweede versie (de herinnering zonder woorden) gelezen, de eerste versie met woorden laat het verdrongene onbesproken, wat niet wegneemt dat het verdrongene (zoals steeds overigens) vermomd terugkeert, hier via de betekenaars water, melk en klei.
Een lezing van Dieperik vanuit de betekenaars vijgenblad, brood en schoen levert dan ook eerder bijkomstigheden op. Een zwembroek, 41, als surrogaat voor het vijgenblad. "Alles .. vertrapt onder de reuzenlaarzen van de vechters", 65, een verplaatsing van het innerlijk conflict naar (verontwaardiging over) vijandelijkheden tijdens wo II. "Zondagse schoenen, gepoetst en opgeblonken", 14, zoals het hele lichaam overigens. "De handen [van ovenarbeiders] .. hard als het leer van een schoenzool", 33. "Een paar boterhammen met jonge melkerijkaas", 54, waarbij vooral de kaas (verzadigd van melk) opvalt. Ook in het fascinerend g/beschreven overzicht van wat men in een mensenleven zoal doet, 90-97, vind je (als fait divers) brood en een paar schoenen. "Bij de bakker een brood gaan kopen", 91, "een paar nieuwe sportschoenen" eveneens, 94. "De brooddoos van onze oudste achternabrengen", (92).
Melk daarentegen en water en klei zijn (in mijn lezing) zwaarbeladen. In eerste instantie melk die te herleiden is tot de zinnelijkheid waarover Pleysier in de epiloog gewaagt en in het boek met geen letter gerept wordt, melk die te herleiden is tot de primaire verhouding tot moeder, melk, de tandeloze voorloper van brood (in tegenstelling tot het 'o, vader in de hemel, geef ons dagelijks brood' als stadium voorbij de moeder).
".. Ondertussen zitten een beetje verderop moeder en nonkel Wies zwijgzaam en met z'n tweeën de koeien te melken die door onze hond in een hoek van de weide bijeengedreven zijn - het gaat om een paar pasgekalfde koeien die de eerste dagen met de hand gemolken worden. Dat wil zeggen: laag bij de grond neergezeten op een houden krukje, met de stekende middagzon bijna pal boven je hoofd en ondertussen geplaagd door vliegen en blindazen; en maar twee handen aan je lijf voor de vier spenen die aan de gespannen uierzak zitten. Bij de ene koe moet je tegelijk heel hard knijpen en trekken eer de melk tevoorschijn komt, bij de andere hoef je de spenen maar amper aan te raken of het komt er al uit gedruppeld. De geelachtige, bijna stroperige biest die de warmte van het stomende koeienlijf heeft. De vette melk die in de zomer naar klaver en Engels raaigras smaakt en in de winter naar rapen, naar hooi en naar silovoer. Het zzzp-zzzp van de melkstralen in de roestvrijstalen emmer waarin een schuimkraag groeit terwijl de uierzak al aan het krimpen en aan het slap worden is. Maar pas op, blijf ondertussen steeds beducht voor de zwiep van de koeienstaart waarvan je het uiteinde op ieder ogenblik ineens vol in je aangezicht kunt krijgen, en kijk uit voor het moment dat de koe, het getrek aan haar spenen beu, ineens en zonder verwittiging op stap gaat en die jou dan alleen achterlaat op je krukje, met tussen je bezwete knieën een emmer die nog niet eens halfvol is. Dan ben je niet alleen verbaasd maar ook vernederd door zo'n koebeest. Hoewel, wees blij dat je emmer dan niet omver ligt en dat al de kostbare melk niet op de grond vermorst en verspild is. Oef..", 24-25.
In het overzicht (met hoofdzakelijk 3- tot 7-woord-zinnen) van wat men in een mensenleven zoal doet komt melk uitgesponnen terug: ".. de Winkler Prins raadplegen (daar staan foto's en afbeeldingen in van Tibetanen die hun jaks melken, van Berbers die hun schapen melken, van Blauwe Mannen die hun kamelen melken, van Massai die hun langhoornvee melken, van Sardijnse herders die hun geiten melken, van Fulani die hun witte bultkoeien melken, van Lappen die hun rendieren melken, van Mongolen die hun paarden melken, van Aymara-indianen die hun lama's melken), ..", 90.
(Verheerlijking van) klei gediept uit moeder aarde verdoezelt onuitgesproken schaamte (over lage afkomst?) met daarnaast ".. witte klei waaruit door Gods hand eerst Adam is geschapen en pas daarna de vrouw, uit de rib van de man, in die volgorde en niet andersom, zegt de meester..", 66.
In derde instantie water, waarin de ik-persoon als kind haast verdronk. De verdringing, gemotiveerd door schuldgevoel, is hier omzeggens compleet. In het cruciale overzicht komt het (zoals het hoort) bovendrijven: ".. toekijken hoe drie autowrakken door de Civiele Bescherming uit het Albertkanaal worden opgevist en op het droge getakeld (een BMW, een VW Golf, een Fiat Punto - in een van de wrakken zaten de lichamen van twee vermiste mannen uit Sint-Truiden en Diepenbeek..", 92, ".. het verslag lezen van de zoekactie van 11 november 1986 in het kanaal Brussel-Charleroi die uitgevoerd werd onder leiding van het parket van Dendermonde (er werden door de duikers twee zakken bovengehaald met daarin een pistool 7.65 mm met rijkswachtinsigne, in stukken gezaagd en de slagpin eruit verwijderd, een Arminus kaliber 38, een .22 long rifle, een revolver 357 magnum, een Centaure kaliber 10, honderdvijftig patronen met Legia-eendenhagel, een babykoffer, een kogelvrij vest, stukgezaagde onderdelen van Beretta- en Ingram-mitrailleurs)..", 94.
Ik wacht geduldig, zoals ik reeds schreef, op de verwoording van die 'versie zonder woorden' - benieuwd welke lenteschoenen daar in voorkomen.
(Leo Pleysier, Dieperik, 2010)
Leo Pleysier over Dieperik
Erik de Smedt over Dieperik
26-09-2010
wor(l)ds
© Marc H. Miller, Billy Collins, write a word, 1972
wordswithoutspacearelikethelastshotandthelastshotisthelastshotlettherebelight
saidprometheusandtherewas
l i g h g h t
just as collinswrote
25-09-2010
le grand nu
© Beatriz Milhazes
je suis ton beaujolais, Léonton tonique maléfiquele chas de ton aiguille
je suis ta bouteilleà l'encre, ta merveilledu Pérou, mes fleurs
ne s'ouvrentque la nuitLéon?
tu dors?
24-09-2010
c'est moi, le camélia, c'est ça
© Sandra Vásquez de la Horra
cher Léon,
entre autres passions je suisfascinée par les caméléons
[des rimes léonines aussi]
les caméléons se transformentvraiment par miracle en tout
comme toi, Léon,t'es où?
bisou,ta copine visible, Camélia
22-09-2010
Soulier - 49 (Beckett)
© René Daniëls
As for his feet, sometimes he wore on each a sock, or on the one a sock and on the other a stocking, or a boot, or a shoe, or a slipper, or a sock and a boot, or a sock and a shoe, or a sock and a slipper, or a stocking and boot, or a stocking and shoe, or a stocking and slipper, or nothing at all. And sometimes he wore on each a stocking, or on the one a stocking and on the other a boot, or a shoe, or a slipper, or a sock and a boot, or a sock and shoe, or a sock and slipper, or a stocking and boot, or a stocking and shoe, or a stocking and slipper, or nothing at all. And sometimes he wore on each a boot, or on the one a boot and on the other a shoe, or a slipper, or a sock and boot, or a sock and shoe, or a sock and slipper, or a stocking and boot, or a stocking and shoe, or a stocking and slipper, or nothing at all. And sometime he wore on each a shoe, or on the one a shoe and on the other a slipper, or a sock and boot, or a sock and shoe, or a sock and slipper, or a stocking and boot, or a stocking and shoe, or a stocking and slipper or nothing at all. And sometimes he wore on each a slipper, or on the one a slipper and on the other a sock and boot, or a sock and shoe, or a sock and slipper, or a stocking and boot, or a stocking and shoe, or a stocking and slipper, or nothing at all. And sometime he wore on each a sock and boot, or on the one a sock and boot and on the other a sock and shoe, or a sock and slipper, or a stocking and boot, or a stocking and shoe, or a stocking and slipper, or nothing at all. And sometimes he wore on each a sock and shoe, or on the one a sock and shoe and on the other a sock and slipper, or a stocking and boot, or a stocking and shoe, or a stocking and slipper, or nothing at all. And sometimes he wore on each a sock and slipper, or on the one a sock and slipper and on the other a stocking and boot, or a stocking and shoe, or a stocking and slipper, or nothing at all. And sometimes he wore on each a stocking and boot, or on the one a stocking and boot and on the other a stocking and shoe, or a stocking and slipper, or nothing at all. And sometime he wore on each a stocking and shoe, or on the one a stocking and shoe and on the other a stocking and slipper, or nothing at all. And sometimes he wore on each a stocking and slipper, or on the one a stocking and slipper and on the other nothing at all. And sometimes he went barefoot.
(Samuel Beckett, from Watt - Olympia Press, 1953)
21-09-2010
20-09-2010
<-- 11-12 // 01-10 -->
© Howard Hodgkin
<-- 11-12 // 01-10 -->
[of de man de man laten]
ik tover [tara!] niet langer
met bloedverwante handen en schaf
alarmsignalen van laatste minuten
af, toch
braakt hij, de man,
inhoud uit, de inhoud
vormt een plas
van drie bij [omzeggens] twee in René-
Daniëls-oranje [er komen geen dampen vrij]
hij, de man, knielt en [ruis] en ligt
in de plas, dan zie, twee witte armen [als
de vork van een vorklift] ze tillen
de man uit de plas - op witte lakens
er zijn [olala!]
soorten alarmsignalen
ik klop af en poot
luizen in eigen pels
19-09-2010
La trahison [nocturne] des images
© Diana Scherer
La trahison [nocturne] des images
[pour l'homme qui ne piétine l'araignée]
on a et
et on a ou
le ou est comme
le saut du kangourou
le et [par l'embarras
du choix] partout
où on est
et où on n'est [surtout]
18-09-2010
17-09-2010
1! lepel olie
© Denis Darzacq
compacte doosjes
passen [ik was noodgedwongen iemand]
in potten
en zeemanspannen
omen
met korting [enkel
originele coupons, geen copies]
[veel] meer dan je denkt
ready-to-make
en er is meer!
voor iedereen: een lekkere wafel [elk uur, elke dag
en nacht]
goedgekeurd
kalmeer!
KALMEER en laat ONS muggen steekvliegen en
dazen [el día de los santos
inocentes] [dagvers]
(Denis Darzac - fotofestival Bredaphoto, Breda - 16.09 tot 24.10.2010)
16-09-2010
Als waanzinger zing ik
© Emma Smith
Als waanzinger zing ik
"nie van wees nie / maar word / baie worde / baie baie worde" (Antjie Krog)
Acht plus één ei = negen.
Het ei is niet uitgebroed. Het komt van ver, van
de bergflank [waar enkel de vos]
Dopamine van de hersenschors [l'instant du regard]
Het ei en de sloten van mijn huis zijn waardeloos.
Profetie vertelt nooit
hoe het afloopt, toch
laat ik de handpalm zien en blaas
[het krijt van] acht parallelle verhalen
weg. Alles begint opnieuw.
Ik zoek een rechtmatige naam [le temps pour comprendre]
Geef me een reden om terug te keren, zegt ze [voor ze sterft]
Ik ken er slechts één, een reden breekbaar als ei
en geen vlinder die het oog verduistert.
Een man in maatpak dooft de brandstapel [overhandigt
het garantiebewijs - in krijtsteen] Mijn blik is niet langer
de blik van een oude last- en ezeldrijver.
Ik besluit [op de krijtsteen na] geen herinnering te bewaren [le moment de conclure]
Eén enkel ei [de sloten nog steeds waardeloos] ik
breng het [ei] [niet langer tellend] naar oorden
waar enkel de vos
15-09-2010
14-09-2010
hang naar overgang
© Jacqueline Humphries
hang naar overgang
"qu'on dise reste oublié derrière ce qui se dit dans ce qui s'entend" (Lacan)
1ste bedrijf
hic et tutti fratelli
2de bedrijf
onder de noemer
TINA [There Is No
Alternative]
t'es encore là?
3de bedrijf
gestoomde modder
koste wat het kost
desnoods
onder een vlag
4de bedrijf
onderaan [in voetnoot]
[in varianten]
regen
en geen paraplu
5de bedrijf
waarom ik
[wapen]zuster et nunc
[verloop van tijd - een houdgreep
is ook een greep]
6de bedrijf
atomensplitsen splits en [doek]
13-09-2010
aux pieds d'etoffe
© Picasso
aux pieds d'étoffe
pendant que les pieds d'étoffe battent / trois fois / l'un contre l'Autre
[chat boum] blanc
[chat boum] noir
il est beau voir
: [le chat] botté - je vou?drais dire
: la beauté du [chat] botté
surtout la nuit
quand tous [les chats] sont chatouilleux
et gris
Soulier - 47 (Chose sûre)
© Robert Suermondt
Omdat het niet altijd de stem (of misschien liever de hand) van het sterke geslacht moet zijn: Miriam Van Hee. Over haar dichtbundel Buitenland [waarin nogal! wat paden] kan ik uitermate kort zijn: er komt niet één schoen in voor. Een vijgenblad evenmin, hoewel Van Hee de natuurelementen haast systematisch uitput. Wel vier! broden. Brood voor de vogels: "en toen het winter werd / strooiden we brood voor de vogels" (21), "zij [de duif] rukt met haar snavel een korst brood / aan stukken" (33). Brood voor verwoede wandelaars: "we vouwden de stafkaarten open / telden de broden, beraadslaagden // en begaven ons langzaam op weg" (23) en één brood als metafoor voor 'land in zee', "dat eruitzag als brood waarvan iemand / gegeten had maar zonder honger // brood dus" (10).
Vier broden, ja, maar niet één schoen. Vreemd. De verklaring ligt, gok ik (en niet eens wild), in de zin: "wat zeggen wensen over deze wereld" (25).
April
je hoorde een koekoek, de eerste,
waarbij je een wens deed die je vergat
want je mocht hem niet delen
met iemand, trouwens, wat
zeggen wensen over de wereld?
het rook naar vroeger, vond je,
de avond, vochtig gras in de lente
maar het was nu: bramen woekerden
waar niemand woonde
doornen takken boven het pad
hielden zich klaar
om toe te slaan
(Miriam Van Hee, Buitenland, 2007)
12-09-2010
en tout cas
© René Daniëls
en tout cas
"Vreemd en onprettig is het te bedenken dat / zelfs ijzer zijn eigen lotsbestemming niet kent" (Joseph Brodsky)
het uur U [het soortelijk
gewicht van U
benadert de dichtheid van platina, opgelost in koningswater]
het uur U [dus
nog steeds niet aan de orde, vertraging
zonder waarschuwing! zonder waarschuwing! zo
latent als de herkomst van stof]
zeker, er is sprake
van pseudo-gebeuren, pseudo-gebeuren en trossen
gewervelde supporters
[de gewervelde aardworm, bijvoorbeeld, de gewervelde mossel]
het uur U [ce
carré rouge: passage des oiseaux -
ce carré blanc
sur fond noir, U]
ik hef het kadaver van het paard
behoedzaam op stelten
11-09-2010
Periodiek
© Shelagh Keeley
Periodiek
La question de l'être ne se poserait sans doute pas s'il n'y avait pas le mot être (Lacan)
Daar. De kat die ik niet heb [en wiens geslacht ik niet ken] plast
: acht komma acht nul seconden lang!
op het vloerkleed.
Ik beeld me in dat het [toch!] niet waar! is! zeker!
maar ruik onmiskenbaar
een mengeling
: NH3
: ureum
: aminozuur
Daar. Ik druk de kat met de snoet die ze heeft in
zijn of haar [om het even] urobiline en chloriden [fosfor, zwavel]
Uiteraard! ontploft! de zon! dan niet!
Ik besluit de kat [voorlopig,
voor alle zekerheid]
geen naam te geven.
10-09-2010
Soulier - 46 (woorden met hun vieze laarzen en hun vieze hoed)
Een dichtbundel met op de frontprent een zwierend koppel (hij op zwarte schoenen, zij op witte sokken) en op de achterflap reeds het woord laarzen kan een zoektocht naar schoenen onmogelijk ontgoochelen. Zeker als men daarbij weet dat Geheimen van Grzimek voornamelijk (de gevolgen van) oorlogsgeweld (om niet te zeggen la condition humaine) en derhalve essentie verdicht.
Het bleek. Geheimen van Grzimek telt nogal wat tranen (waaronder één kunsttraan, 16), en paar olijven, één onuitgesproken vijgenblad ("morgen, naakter dan de eerste mens", 43), drie broden (20, 43, 56) en negen (u leest het goed negen) schoenen.
Het schoeisel dat de Boose ten tonele voert is op zeer merkwaardige wijze in te delen in twee categorieën. Eén: de hakken van de vrouw als lustobject (12, 36, 52).
".. wij baden in de Vuile Duivel, likken / yucca, tamarisk, dondersteen. / Des nachts dwalen we, fluiten naar hakken / waaruit cowgirls groeien, / stelen en breken harten. / Ezels wijzen de weg, een bord paait Jezus lééft.." (52)
Naast die hakken (alsof het twee uitersten van een gemoedstoestand, twee keerzijden van eenzelfde medaille betreft) van voet ontdane schoenen, of misschien beter van schoen ontdane voeten van de dode (44, 56), de slapende dromer (43), de vrome boetschuldige (37, 42).
"Duizend mijlen reizen met voeten / van glas en zwijgend als een monnik / tot diep in de oude, koude eeuw. // De grenzen van een onecht rijk / afpassen, hier en daar een paal slaan, / talen horen sterven. // Slapen op een oven in een boerenstulp, / weten dat de akkers branden, // dat het bloed kniediep staat / in het slachthuis. // Ontwaken in de zuiverende kou. // Het glas breken. Je voeten wassen / in de Zwarte Zee." (42)
En hors catégorie, als was het de uitzondering die de duifgrijze regel bevestigt (moet bevestigen), een groene sanseveria: "woorden met hun vieze laarzen en hun natte hoed" (36), ja.
Blijf spoken, bewoners van vergane eeuw.
Ik laat het licht vannacht wel branden
zodat het warm blijft in het labyrint.
Blijf spoken in het land van leeuwen,
sfinxen en matrozen. Ankers roesten weg
als ploegen, de zee bevriest.
Blijf spoken in het land van holen,
de kluister van de drie dimensies is gebroken,
het ijs kraakt als kristal.
Blijf spoken in zwart fluweel van lege nachten,
in bont op geile hakken, in zinnen
als: Lieve worgengel, waar is je Spaanse sjaal?
Blijf spoken in de doolhof waarvan ik alleen
de legenda ken, op deze akker, op het veen
waar doden en fantomen wonen.
Blijf spoken, straatrat, stemrumoer,
woorden als verboden, als brons,
woorden met hun vieze laarzen en hun natte hoed.
Blijf spoken, aanlokkelijkste, meest verdrevene,
meest gehate, meest verkrachte, meest vergetene.
Ontloop geen gif of laster. Wees onsterfelijk.
(Johan de Boose, Geheimen van Grzimek, 2010)
09-09-2010
08-09-2010
Licht maakt de hoeken
© Sigmar Polke
Licht maakt de hoekenek is / ek is // so en so // ek kan nie anders nie
Oskar en het gotlandschaap.
Oskar streelt het gotlandschaap
[tegen de haren in] als niemand het ziet.
Het bloedbeeld reageert. Zo
verspeelt hij niet alles met kaarten
of de [verzwaarde] dobbelsteen
- ook Oscars vader heeft iets met ogen en rood vlees.
Oskar en drie gotlandschapen. Daar
draalt de betekenis [van het ogenblik]
Betekenis verschuift [met gevolgen] met de jaren.
Zo zong Oskar eens, telkens de droom in vlees
brak, in de toonaard van een balling.
Nu beeldt hij zich drievuldigheid in
- ook Oscars moeder maakt [als was ze een held] grote gebaren.
Oscar weet wat onwetend verbleekt en wacht
naast twee gotlandschapen [onzichtbaar afgeslacht]
op gunstige wind. Hij bedingt niet en zal het kind
dat nog dromen moet niet doden.
Hij streelt het resterende gotlandschaap
tegen de haren in [als niemand het ziet]
- hoge vlammen [diep in het binnenland] en schaapscheerderskou
07-09-2010
Gekende wapens
© Brigitte Kowanz, Outshine, 2010
Wat kwam eerst:
dorst of drang
of waanzin
[la mère die ongeblust in jaren
glijdt]
Zij overleeft
aangelengd met hem. Hij
versneden
met haar. Zolang
besluit hij te blijven,
zolang het rijmen
van hij met zij [met mère
veeleer]
03-09-2010
De lucht niet eens dik van geesten
© Stuart Davis
De lucht niet eens dik van geestenQue le piéton regarde à ces clairevoies: / Il ira plus courageux (Rimbaud)
De made en Demoiselle [en de halve mens]
De made ruikt angst, de angst als zuurtegraad.
Zuurtegraad bestaat niet, zegt de made, een verzinsel,
een wiel bestaat en snippers van papier
en marmelade marmelade [de halve mens
leest eveneens] [de rug van Demoiselle]
Omcirkeling van vlees en onleesbare gaten, daar
gaat het om, vreest Demoiselle en ook made,
die zonder haar onvolkomen is - ook daar gaat het om.
[De halve mens bedenkt wetten van conventie] [en brandewijn]
De made en Demoiselle bekleed [met plataanbladeren]
Demoiselle leest angst, angst voor bloed, bloed
door verkalkte aderen, gezwollen op de slapen.
Verkalking bestaat niet, zegt ze, een verzinsel,
ze sluit de ogen, ze zijn alleen
[en daar, een vreemde gezette heer die bloemen schikt
02-09-2010
Diepe zijzak
© Alex Hubbard
Diepe zijzakJouet de cet oeil d'eau morne, Je n'y puis prendre, / ô canot immobile! oh! bras trop courts! (Rimbaud)
Het big en de man [van de statistiek]
Het big wijst de man op verzengen
van binding, niet altijd wit het zaad
wit de raap. Ook een raap heeft intenties.
[Maar] de man [van de statistiek] wil ordening. Hij
ziet geen big dat verschil in zich draagt, wel
een hond in de schoolse betekenis
van het woord. Er zit verleden tijd
op de klank - twee decennia [op de seconde na]
Het big is bijna opgelucht. Soms
spot het big ook met zichzelf.
[Maar] de man [van de statistiek] neemt een reglementaire! houding aan.
Dat is buiten de waterplas, waarin
het big de hond verdrinkt. De rest
beschouwt water evenmin als verjaard
01-09-2010
Soulier - 45 (Gloed)
© Guy Bleus
Gloed, las ik, en niet De kaarsen zijn tot op het stompje opgebrand, (152), zoals de Hongaarse titel aangeeft. Gloed dus, met in het achterhoofd de kernwoorden brood, vijgenblad en schoen (uitbreiding, jawel, daar was ik aan toe).
Het verhaal dat aanvangt met "De generaal bleef die ochtend lang in de wijnkelder." en eindigt met "Maar zoals elke kus tussen twee mensen is ook deze kus een antwoord, een grotesk en teder antwoord op een vraag die met woorden niet uit te spreken is" maakt helaas geen melding van een vijgenblad (zelfs geen kleintje), wel van schaamte, tweemaal (107, 115). Dat is telbaar.
Ontelbaar zijn dan weer de herhalingen van de woorden (nood)lot, vriendschap, anders, geheim en schuld, ja, nogal wat schuld, waartussen slechts één concreet brood, een zompig brood, let wel. "Die regen.. Het moeras dampt, de regen is warm. Alles is vochtig, het beddengoed, het ondergoed, de boeken, de tabak in het metalen doosje, het brood. Alles kleeft als stijfsel. Je zit in het huis, de Maleiers zingen" (70). De Maleiers zijn dan ook de enigen die in Gloed zingen.
Schoenen? Naast niet minder dan elf paar handschoenen (dat is nogal wat) schetst Márai inderdaad ook schoeisel, drie maal. Elf tegenover drie, zoveel handschoenen, wat zegt dat, vraag ik me af. De handschoen (dan toch) als een soort vijgenblad, de gesublimeerde schaamlap van de homo manualis? Verfijning boven steunvlak? Of misschien eerder versluiering?
Als schoeisel verschijnen alvast twee paar potige mannenschoenen, die Márai merkwaardig genoeg beide relateert aan gehoor: "Daarom laat ik hem los, laat hem als het ware terugvallen op de vloer als een loden poppetje, zijn schoenen raken de vloer met een klap", (122) en "Het vochtige gebladerte maakt nauwelijks geluid onder de zolen van je laarzen", (93). Twee sonore, viriele schoenen naast één sensitieve, frivole vrouwenschoen: "De danseres droeg een florentijnhoed met brede rand, witte gehaakte handschoenen opgetrokken tot haar ellebogen, een getailleerde roze zijden jurk en lage schoenen van zwarte zijde. Zelfs met haar slechte smaak was zij perfect. Ze wandelde met onzekere pasjes tussen de bomen op het grindpad, alsof elke stap op aarde die naar reële doelen in het leven, bijvoorbeeld een restaurant, leidde, haar voeten onwaardig was. Zoals het niet past om op de snaren van een stradivarius drinkliederen te fiedelen, zo zuinig was zij op haar voeten, deze meesterwerken, die als enige doel de dans hadden, het ontkrachten van de wetten van de aardse zwaartekracht", (46). Twee mannen- en één vrouwenschoen staat uiteraard op gelijke voet met de inhoud van Gloed: de vriendschap tussen twee mannen, beiden tot over de oren verliefd op (wat had je gedacht) één en dezelfde vrouw. 2+1=3, dat klopt alvast.
Dat Márai, of misschien liever de vertaalster, het woord drift hanteert in plaats van instinct, wist ik te appreciëren - instinct is des dieren, enkel drift is talig bewerkt. Wat mij dan weer (uitermate) verbaasde was dat de protagonisten tijdens hun omzeggens twaalf uur durende gesprek niet éénmaal het toilet bezochten. Faut le faire. Enfin.
(Sándor Márai, A gyertyák csonkig égnek / Gloed, vertaling Mari Alföldy, 2000)
Abonneren op:
Posts (Atom)
Posts
