eerder een buffel — of ezel

© Jan Vercruysse

".. Maar ter zake: Fortuna begunstigt de roekelozen en de stoutmoedigen, maar bovenal diegenen, die alles op één kaart zetten. De wijsheid echter maakt de mensen schuchter en daarom ziet men, dat de wijzen gewoonlijk te kampen hebben met armoede, honger en koude, onbemind en onbekend blijven en van ieder verlaten hun leven slijten. Daarentegen stroomt de dwazen het geld toe; zij worden geplaatst aan het roer van staat en in alle opzichten gaat het hun voor de wind. Want wanneer iemand geen groter geluk kent dan in de gunst te staan bij de aanzienlijken en bevriend te zijn met de leden der haute finance, wat baat hem dan het bezit van wijsheid, of liever wat zou hem dan in het oog van deze mensen meer schaden? Hoe zal een koopman nog winst kunnen behalen, wanneer hij op een tijdstip waarop schatten te verdienen zijn, zou terugdeinzen voor het afleggen van een meineed; wanneer hij, betrapt op een leugen, zou blozen of zich ook maar iets zou aantrekken van de kleingeestige bezwaren der wijzen omtrent diefstal of woekerwinst? Bij het dingen naar kerkelijke ambten of beneficies zal eerder een ezel of een buffel dan een wijze zijn doel bereiken. Wie verlangt naar mingenot, bedenke dat de meisjes, die toch de hoofdpersonen van het liefdesspel zijn, de dwazen met hart en ziel zijn toegedaan, maar dat zij de wijzen schuwen en ontlopen als een schorpioen. Kortom, wie ook maar enigszins blij en opgewekt het leven wil doorgaan, sluit de wijze buiten zijn vriendenkring en zoekt liever het gezelschap van dieren. Om kort te gaan: tot wie men zich ook wendt, het moge pausen, vorsten, rechters, regenten, vrienden, vijanden, hoog of laag of wat ook zijn, men kan alles gedaan krijgen, wanneer men maar met geld in de hand gereed staat. Juist omdat de wijze geen waarde hecht aan dit slijk der aarde, wordt hij gewoonlijk door allen gemeden .."

(Desiderius Erasmus, Id est stultitiae laus / De lof der zotheid, vert. Dirkzwager & Nielson, (? [1514]), 269)

ami- / tié

© Nicola Samori

".. Denk erom, ik heb het nu slechts over mensen, en aangezien ieder mens zijn gebreken heeft, geldt diegene als een toonbeeld van deugd, die het minst ermee behept is. Daarom kan tussen die deugdzame wijzen, die voor goden willen doorgaan, geen vriendschap bestaan. Nee, laat ik zeggen: hoogstens een stijve en vormelijke verhouding; en dan nog slechts met één enkele mens. Want te zeggen, dat zij met niemand vriendschap sluiten, dat durf ik niet te verantwoorden, omdat vrijwel alle mensen nu eenmaal onverstandig zijn; ja, wie niet op alle mogelijke manieren lijdt aan dwaasheid, is geen mens, en vriendschap kan slechts tussen dwazen bestaan .."

(Desiderius Erasmus, Id est stultitiae laus / De lof der zotheid, vert. Dirkzwager & Nielson, (? [1514]), 65)

qu'est-ce qu'une femme — selon Moria

© Julie Heffernan

" .. Aangezien de man van nature bestemd is om leiding te geven, moest hem dus iets meer dan de helft van het half onsje verstand worden toebedeeld. [..] naast de man een vrouw, weliswaar een dwaas en onbedreven wezen, maar komisch en lieftallig, die door de wijze waarop zij met hem weet om te springen de ingeboren norsheid van de man door haar vrouwelijke frivoliteit kan opmonteren en wegpraten. Immers wanneer Plato schijnt te aarzelen of de vrouw gerekend moet worden onder de redelijke dan wel onder de redeloze wezens, dan wilde hij daarmee slechts de aandacht vestigen op de zeldzaam grote dwaasheid van het vrouwelijk geslacht. Wanneer een vrouw soms eens op het onzalig idee komt om voor wijs door te gaan, dan bewijst zij daarmee slechts dubbel zot te zijn; zoals iemand, die in de arena een koe wil laten vechten, hoewel dat tegen zijn verstand indruist. Ieder, die zich een houding geeft die tegen zijn aard ingaat, verdubbelt zijn natuurlijk tekort en misbruikt zijn gaven. Al draagt een aap een gouden ring, hij is en blijft een lelijk ding. Zo blijft een vrouw altijd een vrouw en dus een dwaas schepsel, welke rol zij ook tracht te spelen.

Toch geloof ik niet, dat de vrouwen zo zot zijn, dat zij boos worden op mij, wanneer ik [Moria], als personificatie van de zotheid zelf ook een vrouw, haar van zotheid beticht. Want, op de keper beschouwd, moeten zij in het credit van haar dwaasheid schrijven, dat zij menig schreefje vóór hebben op de mannen .."

(Desiderius Erasmus, Id est stultitiae laus / De lof der zotheid, vert. Dirkzwager & Nielson, (? [1514]), 57)

excuse me

".. Des te merkwaardiger, dat juist in onze tijden [1514] de mensen zo teergevoelig zijn, dat hun oren niets anders verdragen dan conventionele taal .."


(Desiderius Erasmus, Id est stultitiae laus / De lof der zotheid, vert. Dirkzwager & Nielson, (? [1514]), 9)