Gaze is a Gap is a Ghost

Zelfinterview met Daniel Linehan

Ik weet dat je niet houdt van de vraag: "Waarover gaat dit stuk?" Maar kan je me iets vertellen over de thema's die 'Gaze is a Gap is a Ghost' aansnijdt?
Dat klinkt verdacht veel als dezelfde vraag, maar ik zal ze proberen te beantwoorden. Het centrale thema dat het stuk lijkt te behandelen, glijdt telkens weer weg. In het beginstadium van ons proces noteerde ik iets over hoe het stuk aan het publiek een ingebeelde, empathische, visuele band met de dansers zou bieden, door aan de toeschouwers de kans te geven om te kijken door de ogen van de dansers. Natuurlijk realiseerde ik me al gauw dat zoiets onmogelijk is, dat je niet echt kunt zien wat de danser ziet. Al wat je kan, is een beeld zien dat door een camera werd opgenomen. Zelfs in de toekomst, wanneer iemand speciale contactlenzen zou ontwikkelen die een high-definitionbeeld van je hele zichtveld opnemen, zou dat niet hetzelfde zijn als te zien wat iemand anders ziet. Je kunt nooit echt kijken door de ogen van een ander. Je weet nooit wat hij ziet wanneer hij naar een object kijkt. We zouden wel in staat zijn het dezelfde naam te geven — "muntstuk", "schedel", .. — maar dat wil niet zeggen dat we hetzelfde zien.

Maar jij en ik zouden wel hetzelfde zien, aangezien ik jou ben.
Wel, ik word daar steeds minder zeker van. Het eerste voor de hand liggende feit dat ik me realiseerde, is dat je niet echt kunt weten wat iemand anders ziet wanneer hij naar iets kijkt. Maar nu realiseer ik me iets veel minder voor de hand liggend: ik kan zelfs niet kijken door mijn eigen ogen! Ik kan niet eens mijn eigen perspectief registreren, laat staan het perspectief van iemand anders.W

Wat bedoel je daar precies mee?
Wel, praktisch gezien, als je een opname maakt en die daarna bekijkt, zul je zien dat er zaken zijn die de camera gemist heeft, omdat zijn beeldveld gecadreerd is en hij dus geen breedtezicht heeft. Maar je zult ook bepaalde dingen zien die je niet had opgemerkt, omdat je aandacht elders was. Met andere woorden: de camera registreert zowel meer als minder dan wat je ziet.

Maar ik bedoel ook dat er iets vreemds is in 'the gaze' — de blik. Die werd getraind en heeft zijn gewoontes verworven lang voor je er bewust iets kon aan doen. Heb je niet het gevoel dat hij niet helemaal van jou is? Alsof hij je op elk moment zou kunnen ontglippen ..

Ik weet het ... Hij blijft altijd bij me. Ik voel dat ik vastzit aan mijn blik, en hij zit vast aan mij, en ik kan hem niet ontvluchten.
Ik begrijp wat je bedoelt. Soms lijkt je blik vloeiend en zwervend, en andere keren geeft hij je een claustrofobisch gevoel, alsof je erin vastzit. Ik bedoel, hij kan zowel een val zijn als een ontsnappingsmiddel. In dit stuk heeft hij meer iets van een val, en dat is waarschijnlijk omdat de dansers niet dansen met een levende blik die zich kan aanpassen, maar met gefixeerde, opgenomen videobeelden. In de loop van het stuk blijven de dansers pogingen ondernemen om te ontsnappen uit die starre structuur. Of ze vinden manieren om er mee te spelen en haar invloed af te zwakken.

Slagen ze daarin?
Wel, ik denk niet dat het een kwestie is van slagen of falen. Zeker is dat ze nooit helemaal aan de blik kunnen ontsnappen.

Dus dan zitten ze er altijd aan vast.
Dat is ook onmogelijk. Ze kunnen er niet volledig aan ontsnappen, maar ze kunnen er zich ook niet volledig aan vasthaken. Er zijn altijd kleine verschillen tussen de timing van wat ze doen en de timing van de video-opname. Dus moeten ze hun weg vinden in een zone tussen absoluut ontsnappen uit de structuur en de absolute synchroniciteit ermee.

Ze moeten hun weg vinden tussen twee zones van het onmogelijke, en zodoende zitten ze vast in het rijk van het mogelijke.
Dat klinkt zo triest ... Ik hoop dat het niet helemaal klopt.

Vertel me iets meer over je interesse in het onmogelijke.
Wel, ik ben geïnteresseerd in het verleggen van de grenzen van het mogelijke. Ik wil dat de dansers zich proberen voor te stellen hoe ze iets kunnen doen dat misschien niet mogelijk lijkt in het systeem waarin ze zitten. Maar het is belangrijk de regels van het systeem heel strikt te houden, veel zaken onmogelijk te blijven houden, zodat er een ware wrijving ontstaat tussen het systeem en de pogingen om de grenzen ervan te verleggen.

In zekere zin is het belangrijk om te bevestigen wat onmogelijk is, en nooit aan te nemen dat het wel mogelijk is. Ik wil geen illusie scheppen waarbij mensen echt zouden gaan geloven dat ze kunnen kijken vanuit het perspectief van de danser. Het zou een groot probleem zijn als we het publiek zouden wijsmaken dat het mogelijk is te kijken vanuit andermans perspectief. Dus vonden we oplossingen om de dansers te scheiden van hun op video vastgelegd perspectief. Het is nodig om de essentiële breuk aan te geven die het ene perspectief scheidt van het andere.

Ik begrijp waarom je wil wijzen op wat onmogelijk is, maar anderzijds klinkt het niet zo interessant om alleen te mikken op wat mogelijk is, en dat dan ook te bereiken.
Nee, juist, precies. Tenzij je mikt op het onmogelijke, is er geen reden om bezig te zijn met wat je doet. Je bewust zijn van het onmogelijke en er toch naar streven. Wat ik het interessantst vind is de kloof tussen het ideaal en wat bereikt wordt, met alle fouten en onvolkomenheden die niet stroken met het ideaal. Op dat moment toont de menselijke dimensie zich het sterkst.

Je hebt het hier eerder al over gehad.
Ja, ik denk dat dit thema vaak opduikt in mijn werk. Ik tracht de performer in de richting van het technologische te duwen, niet om hem minder menselijk te maken, maar om te komen tot de essentie van wat het menselijke van het technologische scheidt

(Daniel Linehan, artiste associé 2012-2013 in deSingel, Gaze is a Gap is a Ghost)