Soulier XIII (Shu-mann's papillons)

"Op de terugweg naar het hotel vertelde Marie, misschien als een soort waarschuwing, zei Austerlitz, over de innerlijke verduistering en het krankzinnig worden van Schumann, en hoe hij op het laatst, midden in de drukte van het Düsseldorfse carnaval, met een sprong over de brugleuning in de ijskoude Rijn was gesprongen, zodat twee vissers hem eruit moesten halen. Hij had toen nog een aantal jaren geleefd, zei Marie, in een particuliere kliniek voor geestesziekten in Bonn of Bad Godesberg, waar Clara hem samen met de jonge Brahms op gezette tijden bezocht en dan meestal slechts door een luikje in de deur even naar hem keek, omdat hij zich volkomen van de wereld had afgewend en slechts met valse tonen voor zich uit lag te neuriën zodat je niet meer met hem kon praten"

(W.G. Sebald, Austerlitz, vertaling Ria van Hengel, 2003, 242)

Dunkle Stelle

[uz podpolja, berlin : Neue Wache]



Aristoteles hat
das Wort das er
bei Archytas fand
garnicht verstanden

(W.G. Sebald, Dunkle Stelle)

Gleis (all)ein

[uz podpolja, berlin]



" .. al heel lang kon ik het niet meer opbrengen een persoonlijke vriendschap aan te knopen. Zodra ik iemand ontmoette, dacht ik al dat ik te dichtbij was gekomen, zodra iemand toenadering zocht, begon ik me terug te trekken. Op het laatst was ik alleen nog maar aan de mensen gebonden door bepaalde beleefdheidsvormen die ik welhaast op de spits dreef en die zoals ik nu weet, zei Austerlitz, niet zozeer de persoon tegenover mij golden als wel mij de mogelijkheid boden me af te sluiten voor het inzicht dat ik altijd op de bodem van een onontkoombare wanhoop heb gestaan, zo ver ik maar kan terugdenken .."

(W.G. Sebald, Austerlitz, vertaling Ria van Hengel, 2003, 144)

Am roten Meer

© Anselm Kiefer, Lilith am roten Meer - Hamburger Bahnhof Museum für Gegenwart, Berlin



"Ten slotte restte je altijd maar één mogelijkheid : alle onbekende feiten samenvatten in de lachwekkende zin 'De strijd golfde heen en weer' of een soortgelijke hulpeloze en nutteloze formulering. Wij allemaal, ook degenen die zelf denken dat ze op de kleinste details hebben gelet, behelpen ons slechts met decorstukken die door anderen al vaak genoeg op het toneel heen en weer zijn geschoven. We proberen de werkelijkheid weer te geven, maar hoe harder we het proberen, hoe meer zich aan ons opdringt wat op het toneel van de geschiedenis van oudsher te zien is geweest : de gesneuvelde tamboer, de infanterist die net een ander neersteekt, het brekende oog van een paard, de onkwetsbare keizer, omringd door zijn generaals, midden in het verstarde strijdgewoel. Onze bemoeienis met de geschiedenis is een bemoeienis met beelden die altijd al geprefabriceerd zijn, gegraveerd binnen in ons hoofd, waarnaar wij voortdurend staren terwijl de waarheid heel ergens anders ligt, in een gebied dat nog door geen mens is ontdekt"


(W.G. Sebald, Austerlitz, vertaling Ria van Hengel, 2003, 83)